39 Blog Yorumcusu Nasıl Derin Bir Teoremi İspat Etti?
Bilim tarihi, beklenmedik iş birliklerinin ve sıra dışı fikirlerin büyük keşiflere yol açtığı örneklerle doludur. Bunlardan biri de “39 blog yorumcusunun bir matematik teoremini kolektif olarak ispatlaması” olayıdır. Peki bu nasıl oldu?
Arka Plan: Polymath Projesi
2009 yılında, matematikçi Timothy Gowers, “Polymath” adını verdiği bir deney başlattı. Amacı, matematiksel problemleri blog yorumları aracılığıyla kolektif bir şekilde çözmekti. Gowers’ın blogunda paylaştığı bir problem, zamanla 39 kişinin katkıda bulunduğu canlı bir tartışmaya dönüştü.
Problem: Hales-Jewett Teoremi’nin Yeni Bir İspatı
Hales-Jewett Teoremi, kombinatorikte önemli bir sonuçtur ve “n boyutlu tic-tac-toe” gibi oyunların belirli stratejilerle nasıl sonuçlanacağını açıklar. Gowers, bu teoremin daha basit ve anlaşılır bir ispatını arıyordu.
Süreç Nasıl İşledi?
- Açık Çağrı: Gowers, blogunda problemi paylaştı ve herkesin katkı yapabileceğini duyurdu.
- Küçük Katkıların Birikmesi: Kimi yorumcular küçük fikirler sundu, kimi daha teknik katkılar yaptı.
- Fikirlerin Harmanlanması: Gowers ve diğer matematikçiler, gelen yorumları düzenleyerek tutarlı bir ispat oluşturdu.
- Sonuç: 6 hafta içinde, 39 kişinin katkısıyla teoremin yeni ve daha basit bir ispatı tamamlandı!
Neden Önemli?
- Matematikte İş Birliği: Geleneksel matematik araştırmaları genellikle bireysel veya küçük gruplarla yapılırken, bu proje açık iş birliğinin gücünü gösterdi.
- “Crowdsourcing” Bilimi: İnternet sayesinde, dünyanın dört bir yanından insanlar bir araya gelerek karmaşık problemleri çözebilir.
- Demokratik Bilim: Profesyonel matematikçilerin yanı sıra amatörler de katkıda bulunabildi.
Sonuç
Bu hikâye, bilimin artık sadece laboratuvarlarda veya üniversitelerde değil, internet topluluklarında da gelişebileceğini gösteriyor. Polymath Projesi, bugüne kadar pek çok matematik probleminin çözümüne ışık tuttu ve “kollektif zekânın” neler başarabileceğinin kanıtı oldu.
Peki siz, bir blog yazısının yorum kısmının böyle bir keşfe dönüşebileceğini düşünmüş müydünüz?
Kaynak: Timothy Gowers’ın Blogu, Polymath Projesi