NASA Mühendisleri Gibi Problem Nasıl Çözülür?
(Ve Bu Neden Sadece Roket Bilimi Değil)
NASA mühendisleri Mars’a araç indiriyor, uzayda arızalanan sistemleri uzaktan tamir ediyor ve “geri dönüşü olmayan” problemleri çözüyor. Peki onları diğer insanlardan ayıran şey ne?
Zekâ mı? Evet.
Kaynak mı? Elbette.
Ama asıl fark problem çözme biçimleri.
NASA’da kullanılan temel zihinsel modellerden biri, mühendislikte oldukça sade ama güçlü bir yaklaşım: A.B.S. Yöntemi
Ayrıştır – Bağdaştır – Sağlamlaştır
Bu yöntem yalnızca mühendislik problemleri için değil;
ders çalışırken, proje üretirken, kariyer planlarken hatta hayatta “sıkışmış” hissettiğin anlarda bile işe yarar.
1. Ayrıştır: Problemi Parçalamadan Çözemeyeceğini Kabul Et
NASA mühendisleri büyük bir problemle karşılaştığında ilk yaptıkları şey şudur:
“Bunu tek parça olarak çözmeye çalışmayacağız.”
Çünkü büyük problemler insan zihnini kilitler.
Küçük problemler ise harekete geçirir.
Ayrıştırma aşamasında sorulan sorular:
- Bu problem gerçekte ne istiyor?
- Elimde hangi veriler var?
- Neler sabit, neler değişken?
- Kısıtlarım neler? (zaman, bütçe, bilgi, fizik kuralları…)
Örneğin:
“Bu dersten neden geçemiyorum?”
tek başına çözülemez bir sorudur.
Ama şuna dönüştüğünde çözülebilir:
- Konu eksiğim mi var?
- Soru tiplerini mi tanımıyorum?
- Zaman yönetimi mi kötü?
- Motivasyon mu düşük?
Ayrıştırma, karmaşıklığı azaltır ve sana şu hissi verir:
“Buradan başlayabilirim.”
NASA’da kimse “önce mükemmel çözümü” aramaz.
Önce nereden başlanacağını netleştirir.
2. Bağdaştır: Bildiklerini Yeni Probleme Bağla
Ayrıştırdın. Artık elinde küçük parçalar var.
Şimdi NASA mühendislerinin en güçlü kası devreye giriyor: bağ kurma.
Bu aşamada sorulan soru şudur:
“Bu parçayı çözmek için daha önce öğrendiğim hangi araçlar işe yarar?”
- Ders notları
- Daha önce çözdüğün benzer problemler
- İnternetteki kaynaklar
- Başkasının deneyimi
- Farklı disiplinlerden fikirler
NASA’da kimse “bunu sadece ben çözmeliyim” demez.
Tam tersine:
“Bu problem başka hangi problemleri hatırlatıyor?”
İyi problem çözen insanlar çok şey bilenler değil,
bildiklerini doğru yerde kullananlardır.
Bağdaştırma şunu öğretir:
- Öğrendiklerin boşa gitmez
- Bilgi, bağlantı kurulduğunda değer kazanır
- Her problem sıfırdan başlamaz
3. Sağlamlaştır: “Oldu Galiba” Yetmez
NASA’da bir çözümün en tehlikeli hali şudur:
“Bence doğru.”
Çünkü uzayda “bence” yoktur.
Bu yüzden son adım Sağlamlaştırtır.
Burada yapılanlar:
- Varsayımlar kontrol edilir
- Hesaplar tekrar gözden geçirilir
- Birimler tutuyor mu bakılır
- Sonuç mantıklı mı? diye sorulur
Şu soruyu sormak çok kritiktir:
“Bu çözüm gerçek hayatta çalışır mı?”
Bir sınav sorusunda, bir projede ya da hayatta…
Çözümün matematiksel olarak doğru olması yetmez.
Anlamsal olarak da doğru olmalıdır.
NASA mühendisleri çözümden emin olmadan ilerlemez.
Çünkü hata payı yoktur.
Ama günlük hayatta da bu yaklaşım şunu sağlar:
- Daha az hata
- Daha çok güven
- “Şans eseri değil, bilinçli başardım” hissi
Sonuç: NASA Gibi Düşünmek, Büyük Hissetmek Değil; Doğru Bölmek
NASA mühendisleri süper kahraman değil.
Onlar da senin gibi düşünür, takılır, zorlanır.
Ama bir farkla:
Problemi büyütmezler, parçalarlar.
Bilgiyi biriktirmezler, bağlarlar.
Çözümü bırakmazlar, sağlamlaştırırlar.
A.B.S. Yöntemi sana şunu öğretir:
- Nereden başlayacağını
- Ne zaman duracağını
- Ne zaman devam edeceğini
Belki Mars’a araç indirmeyeceksin.
Ama kendi hayatındaki problemleri çözmek de
en az o kadar mühendislik ister 🚀